De wetenschap van productfotografie: wat verkoopt echt?
Productfoto's zijn vaak het belangrijkste onderdeel van je webshop. Het is vaak het enige visuele element waar mensen hun keuze op baseren. Vooral bij emotionele aankopen zoals meubels, kleding en lifestyle producten. Maar hoe pak je dit slim aan?
Waarom productfoto's je verkoop maken of breken
Productfoto's zijn letterlijk het eerste waar mensen naar kijken op je webshop.
In mijn gebruikersonderzoeken zie ik het steeds opnieuw. Mensen checken eerst de foto's. Dan de reviews. En pas daarna de specificaties.
Bij emotionele aankopen - denk aan een nieuwe eettafel, een jurk of een smartphone - zijn foto's nog belangrijker. Mensen moeten het product kunnen "voelen" voordat ze kopen.
Maar hier wordt het interessant. Niet alle productfoto's werken hetzelfde. Soms helpen ze. Soms schaden ze juist je verkoop.
Recent wetenschappelijk onderzoek laat precies zien hoe dit werkt. De waarheid is veel genuanceerder dan je denkt. En veel winstgevender.
In dit artikel leg ik uit wat bewezen onderzoeken hebben ontdekt. Over foto's die verkopen. En foto's die dat niet doen. Met geverifieerde cijfers, voorbeelden en tips die je meteen kunt gebruiken.
Onderzoek 1: waarom de volgorde van je foto's uitmaakt
Drie wetenschappers (Lee, Shin & Kincade, 2024) onderzochten hoe mensen naar productfoto's kijken. Ze ontdekten iets verrassends. De volgorde van je foto's bepaalt of mensen kopen of niet.
Hun studie in het Journal of Product & Brand Management toont aan waarom sommige webshops tegengestelde testresultaten krijgen.
Hoe ons brein naar foto's kijkt
Ons brein werkt anders bij verschillende aantallen foto's. Dit heeft te maken met het primacy versus recency effect:
Bij weinig productfoto's (1-3) onthouden we de laatste het beste:
- Begin met simpele productfoto's (voor vergelijken)
- Eindig met lifestyle foto's (voor emotie)
- Resultaat: mensen onthouden het beter en kopen meer
Bij veel foto's (4 of meer) onthouden we de eerste het beste:
- Begin met lifestyle foto's (voor emotie)
- Laat daarna details en varianten zien
- Resultaat: betere eerste indruk die alles kleurt
Word beter in CRO. Ontvang gratis tips.
5.000+ mensen ontvangen mijn CRO tips Max één e-mail per maand
Waarom dit zo belangrijk is
Dit verklaart waarom dezelfde tactiek bij verschillende merken anders uitpakt.
Een kledingmerk met 8 foto's moet anders werken dan een electronics shop met 3 foto's.
Het onderzoek bewees dit met statistisch significante effecten op hoe goed mensen zich het product konden voorstellen.
Heb je 1-3 foto's? Begin met simpele productfoto's, eindig met lifestyle. Heb je 4+ foto's? Begin juist met lifestyle foto's voor een sterke eerste indruk.
Onderzoek 2: wanneer echte mensen in foto's helpen (en wanneer niet)
Vier onderzoekers (Bagatini, Rech, Pacheco & Nicolao, 2023) bekeken 325 mensen die naar productfoto's keken. Hun studie in het Journal of Research in Interactive Marketing ontdekte iets wat veel webshops verkeerd doen.
Hoe ons brein naar modellen kijkt
Ons brein gebruikt twee verschillende systemen bij het bekijken van productfoto's:
1. Voor het beoordelen van producten:
- Poppen (etalagepoppen) werken beter dan echte mensen
- Waarom: minder afleiding, focus op pasvorm
- Gebruik dit op: overzichtspagina's waar mensen vergelijken
- Effect: mensen beoordelen producten beter
2. Voor het beslissen om te kopen:
- Echte modellen werken veel beter
- Waarom: mensen kunnen zich inleven ("embodied mental simulation")
- Gebruik dit op: productpagina's waar mensen beslissen
- Effect: meer emotie, meer verkoop
Een verrassende ontdekking
Voor minder aantrekkelijke producten werken echte modellen consistent beter. In alle contexten.
Wetenschappers denken dat mooie mensen lelijke producten "opwaarderen" door associatie.
Hun gecontroleerde experimenten bewezen dit keer op keer. Voor minder aantrekkelijke producten zijn echte modellen de beste keuze.
Onderzoek 3: wanneer mensen in foto's juist verkoop verminderen
Drie wetenschappers (Lu, Jung & Peck, 2024) analyseerden duizenden foto's en deden meerdere experimenten. Ze ontdekten wanneer mensen in foto's de verkoop verminderen.
Dit gaat tegen alle marketing-wijsheid in.
Het eigendom-effect
Mensen in foto's creëren een "eigendom-gevoel":
Wanneer mensen in foto's schaden:
- Bij persoonlijke producten (kleding, accessoires, lifestyle spullen)
- Klanten denken: "dit is van hen, niet van mij"
- Effect: minder koopzin, minder emotionele verbinding
- Oplossing: gebruik verschillende soorten mensen of helemaal geen mensen
Wanneer mensen in foto's helpen:
- Bij praktische producten (gereedschap, kantoorspullen)
- Wanneer mensen duidelijk werknemers of experts zijn
- Voor producten waar sociale acceptatie belangrijk is
- Effect: meer vertrouwen, beter begrip van het product
Wat dit betekent voor webshops
Deze bevindingen zijn revolutionair voor lifestyle sectoren. Reizen, restaurants, mode. Sectoren die traditioneel veel mensen in hun marketing gebruiken.
Het effect was sterker bij onbekende producten dan bij bekende merken.
Leer CRO van een expert. Meld je aan!
5.000+ mensen ontvangen mijn CRO tips Max één e-mail per maand
Onderzoek 4: waarom wazige achtergronden producten anders laten lijken
Vijf wetenschappers (Meng, Kou, Duan, Jiang & Lü, 2022) gebruikten eye-tracking (oogbewegingen meten) om te bestuderen hoe achtergronden onze perceptie beïnvloeden. Hun studie in Psychology & Marketing ontdekte een krachtige illusie.
De wazig-achtergrond-illusie
Hun experimenten tonen aan dat producten met wazige achtergronden anders worden waargenomen dan dezelfde producten met scherpe achtergronden.
Hoe dit werkt:
- Wazige achtergrond = meer aandacht naar product
- Meer aandacht = brein denkt "belangrijker"
- Belangrijker = waardevoller en aantrekkelijker
- Resultaat: meer koopzin
De wetenschappelijke uitleg:
Ons brein heeft een trucje: objecten die meer aandacht krijgen schatten we anders in. Deze evolutionaire snelkoppeling werkt nog steeds bij online winkelen.
Waar je dit kunt gebruiken
Dit effect werkt het best voor:
- Onbekende producten (effect sterker bij nieuwe merken)
- Producten waar grootte belangrijk is (tv's, meubels)
- Dure producten (groter gevoel = waardevoller)
Studies bewijzen: professionele productfoto's met geoptimaliseerde achtergronden werken beter dan simpele foto's.
Onderzoek 5: verschillende producten, verschillende foto's
De wetenschappelijke studies leren ons dat verschillende productsoorten verschillende foto's nodig hebben.
Kleding: inleven is cruciaal
Voor kleding is het belangrijkst dat mensen zich kunnen inleven. Kunnen ze zich voorstellen dat ze het dragen?
Het Bagatini onderzoek toonde aan dat voor kledingwinkels geldt:
- Echte modellen werken beter bij de aankoopbeslissing
- Poppen werken beter bij het vergelijken van producten
- Dit effect is sterker bij producten die je identiteit uitdrukken
Elektronica: functie en details
Voor technische producten gelden andere regels. Bij producten waar specificaties belangrijk zijn, werkten simpele presentaties vaak beter.
Bevindingen:
- Technische producten hadden minder baat bij lifestyle foto's
- Gestructureerde presentatie was belangrijker dan emotionele plaatjes
- Productdetails hadden prioriteit boven sfeerbeelden
Onderzoek 6: wat Baymard Institute ontdekte over schaal
Het Baymard Institute deed uitgebreid onderzoek met meer dan 4.400 test deelnemers op 319 e-commerce sites. Hun bevindingen zijn erg belangrijk.
Ze ontdekten dat 42% van gebruikers productgrootte probeert te schatten via foto's alleen.
Bijna de helft van je klanten probeert de grootte van je product in te schatten aan de hand van foto's alleen. Schaal-referenties zijn dus geen 'nice to have' - ze zijn essentieel.
Dit betekent dat schaal-referenties cruciaal zijn:
- Gebruik objecten die mensen kennen voor vergelijking
- Toon producten naast handen, lichamen of bekende voorwerpen
- Geef duidelijke afmetingen bij foto's
- Test verschillende manieren om grootte duidelijk te maken
Hun methodologie met 25 rondes kwalitatieve usability testing volgens het "Think Aloud" protocol is transparant gedocumenteerd. Dit maakt hun bevindingen extra betrouwbaar.
Onderzoek 7: generatieverschillen in wat mensen mooi vinden
KeyPoint Intelligence onderzoek toont systematische verschillen tussen generaties:
Gen Z:
- 80% gebruikt smartphone als primaire camera
- Houdt van echte, ongepolijste foto's boven perfecte studio-opnames
- Veel meer betrokkenheid bij door gebruikers gemaakte content
- Mobiel-eerst benadering cruciaal
- Reageert meer op trending visuele stijlen
Millennials:
- Wil hoogwaardige, mooie productpresentaties
- Houdt van verhaal-gedreven foto's met lifestyle context
- Hoge kwaliteitsstandaarden voor visuele content
- Belangrijk dat productfoto's gedeeld kunnen worden op social media
- Waardeert merkonderscheid via unieke beeldtaal
Gen X en baby boomers:
- Voorkeur voor traditionele, formele fotografie
- Productdetails en technische informatie belangrijker
- Minder beïnvloed door social media trends
- Vertrouwt op bekende merken
- Focus op functionaliteit en praktische waarde
Bewezen resultaten uit de praktijk
Verschillende bedrijven hebben meetbare resultaten geboekt:
- Shopify rapporteert officieel 94% conversie lift met 3D/AR content
- Adobe documenteerde 27% hogere conversie met 360-degree images versus statische afbeeldingen
- Brand Da behaalde 45% verhoging in conversie
- F&J Outdoor zag 30% verbetering
- DueMaternity.com kreeg 27% meer conversie met 360° rotating images
Deze resultaten laten zien dat investeren in goede productfotografie echt werkt.
Hoe implementeer je deze inzichten in je productfotografie?
Op basis van deze onderzoeken kun je systematisch je productfoto's verbeteren:
Stap 1: sorteer en beoordeel je producten
- Deel producten in (persoonlijk vs functioneel)
- Bepaal het hoofddoel (vergelijken vs kopen)
- Bekijk je huidige foto's tegen wetenschappelijke best practices
Stap 2: test op basis van bewijs
- Gebruik de volgorde-principes per aantal foto's
- Test model-strategieën per beslissingsfase
- Experimenteer met achtergrond-effecten
- Voeg schaal-referenties toe waar nodig
Stap 3: pas aan per doelgroep
- Maak verschillende tests voor verschillende leeftijdsgroepen
- Test culturele verschillen als je internationaal verkoopt
- Pas je stijl aan per generatie
Stap 4: meet en verbeter
- Volg relevante cijfers
- Documenteer wat je leert per productcategorie
- Ontwikkel een doorlopend testplan
De toekomst van productpresentaties op webshops
Deze wetenschappelijke principes worden alleen maar belangrijker met nieuwe technologieën:
Augmented Reality (AR):
- Context-fotografie wordt letterlijk "proberen voor je koopt"
- Inleven-principes nog belangrijker
- Shopify toont al 94% conversie lift met AR content
Virtual Reality (VR):
- Complete product-ervaringen
- Nieuwe mogelijkheden voor oogbewegingen meten
AI-gemaakte productfotografie:
- Automatisering van A/B testen
- Gepersonaliseerde foto's per bezoeker
- Real-time optimalisatie gebaseerd op gedrag
Leer CRO van een expert. Meld je aan!
5.000+ mensen ontvangen mijn CRO tips Max één e-mail per maand
Conclusie: wetenschappelijke fotografie als voordeel
Het onderzoek dat ik besprak laat zien dat productfotografie veel meer is dan "mooie plaatjes maken". Het is toegepaste psychologie met meetbare business resultaten.
De belangrijkste lessen:
- Geen universele oplossing - optimale fotostrategie hangt af van product, doelgroep en koopfase
- Fotovolgorde bepaalt verkoop - gebruik geheugen-effecten slim
- Modellen zijn tweesnijdend - ze helpen bij emotie maar hinderen bij vergelijking
- Achtergronden beïnvloeden perceptie - wazig werkt anders dan scherp
- Schaal-referenties zijn cruciaal - 42% van mensen schat grootte via foto's
- Generaties denken verschillend - pas je stijl aan per doelgroep
- Testen is cruciaal - gevoel klopt zelden, cijfers altijd
E-commerce bedrijven die deze wetenschappelijke inzichten nu implementeren, krijgen een groot voordeel. Op concurrenten die nog steeds op gevoel werken.
Met bewezen resultaten zoals Shopify's 94% AR lift en Adobe's 27% verbetering met 360° views, is evidence-based productfotografie één van de beste investeringen die je kunt doen.
Productfotografie is geen kostenpost - het is psychologie die direct je omzet beïnvloedt. Bedrijven die deze wetenschappelijke inzichten toepassen, hebben een meetbaar voordeel op de concurrentie.
Leestip: in dit artikel ga ik in op de psychologie van fotohoeken en hoe je deze kunt toepassen op je webshop.
